Twee toetsen moeten bepalen of je zzp’er echt zelfstandig is

Hoeveel opdrachtgevers moet een zzp’er hebben? Nu staat daar geen getal voor. Het wetsvoorstel Zelfstandigenwet noemt er drie, geteld over het vorige en het lopende kalenderjaar samen. Het is een van zeven criteria die vooraf moeten tonen wanneer je een zzp’er kunt inhuren zonder dat de samenwerking op loondienst lijkt.

Het voorstel ligt sinds 1 oktober in internetconsultatie. Reageren kan tot en met 29 oktober.

Zeven criteria, twee toetsen

De zelfstandigentoets kijkt naar de zzp’er zelf. De zzp’er heeft minstens drie opdrachtgevers. Hij/zij besteedt ook jaarlijks een bedrag aan voorzieningen tegen ondernemersrisico’s, zoals een arbeidsongeschiktheidsverzekering, pensioen of een beroepsaansprakelijkheidsverzekering. De hoogte van dat bedrag staat nog niet vast. Daarnaast gelden basiskenmerken van een onderneming, zoals een KvK-inschrijving, een btw-nummer, een aparte zakelijke rekening en zelf factureren.

De werkrelatietoets kijkt naar de opdracht en telt vier criteria. Jullie willen allebei buiten een arbeidsovereenkomst werken. De zzp’er bepaalt zelf hoe hij het werk uitvoert. Jij mag instructies geven over wat er moet gebeuren. Hij/zij bepaalt ook zelf wanneer en waar hij werkt. Een beperking mag alleen als het resultaat niet anders kan, zoals bij een bouwplaats die alleen op bepaalde tijden toegankelijk is. Ten slotte werkt de zzp’er voor eigen rekening en risico.

Dat laatste raakt de manier van factureren. Wie voor een bepaalde tijd werkt tegen een vergoeding die uitsluitend op gewerkte uren is gebaseerd, voldoet volgens de toelichting in ieder geval niet. De zzp’er kan dan niet verdienen aan slimmer of sneller werken. Een afgesproken resultaat tegen een vaste prijs past wel.

Wat de veilige haven je oplevert

Voldoet een zzp’er aan alle zeven criteria en werkt hij ook zo, dan is er in ieder geval geen sprake van gezag, en dus niet van een arbeidsovereenkomst. Een garantie vooraf is het niet. Belastingdienst en UWV kunnen achteraf toetsen hoe er in de praktijk is gewerkt. Het voorstel verandert ook niets aan de fiscale regels. Een opdracht zonder arbeidsovereenkomst kan voor de loonheffingen nog steeds als dienstbetrekking gelden. Sinds 1 januari 2025 wordt weer volledig gehandhaafd op schijnzelfstandigheid.

Voldoet een zzp’er niet aan alle criteria, dan is hij niet automatisch werknemer. De samenwerking wordt dan beoordeeld zoals nu.

Wat je nu kunt doen

Er verandert voorlopig niets. De beoogde ingangsdatum is 1 januari 2028, mits uitvoerbaar. Er komt geen overgangsrecht, dus de regels gelden dan ook voor lopende opdrachten.

Kijk alvast hoe je zzp’ers factureren en voor hoeveel opdrachtgevers ze werken. Wil je invloed uitoefenen? Reageer vóór 29 oktober via de internetconsultatie over de Zelfstandigenwet.